Tað heldur Løgtingsins formaður Johan Dahl (Sambandsflokkurin), sum metir, at føroyskir myndugleikar skjótt mugu taka støðu til, hvussu Føroyar skulu staðseta seg í einari broyttari altjóða støðu.
– Tað er ein sera áhugaverd gongd júst nú, har íslendingar skulu atkvøða um ES-limaskap í august. Tað hevur eisini týdning fyri Føroyar, sigur Johan Dahl.
Hann undirstrikar, at talan er um meira enn eitt klassiskt fiskivinnumál.
– Tað snýr seg í stóran mun um geopolitikk: Hvar vilja Føroyar standa í heiminum? sigur Johan Dahl.
Ein avgerð nærkast
Sambært Johan Dahl er lítil ivi um, at Føroyar nærkast einum vegamóti, tá ið tað snýr seg um ES.
– Eftir mínum tykki verða vit noydd at taka eina avgerð innan alt ov langa tíð, sigur hann.
Hann vísir á, at politisk signal longu eru givin, bæði frá verandi og fyrrverandi samgongu. Úrslitið av íslendsku fólkaatkvøðuni kann tískil gerast avgerandi.
– Um fólkaatkvøðan í Íslandi endar við einum ja, so hava vit føroyingar neyvan annað val enn at arbeiða víðari við einum møguligum ES-limaskapi. Annars kunnu Føroyar enda við at standa sera avbyrgdar í framtíðini, leggur hann aftrat.
Trygdarstøðan broytir kósina
Ísland hevur longu sett gongd á arbeiðið móti ES. Fólkaatkvøða er sett til 29. august, og hon skal taka støðu til, um samráðingar við ES skulu takast upp aftur.
Ein týðandi orsøk er broytta altjóða støðan. Ísland kennir seg meira útsett í Norðuratlantshavi, serliga eftir útmeldingar frá amerikanska forsetanum Donald Trump.
Samstundis er strategiski týdningurin hjá Íslandi øktur. NATO og fleiri evropeisk lond hava styrkt sína nærveru í Norðuratlantshavi, og Ísland er aftur vorðið ein miðdepil í evropeiskum trygdarpolitikki.
Búskapurin spælir eisini ein leiklut. Hægri renta, prísvøkstur og veikari búskaparligur vøkstur hava gjørt, at áhugin í Íslandi fyri ES er vaksandi.
Vinna og kvotur í miðdeplinum
Fiskivinnan er tó framhaldandi eitt kjarnumál í íslendsku støðuni mótvegis ES. Ein greining frá Arctica Finance vísir, at ein ES-limaskapur kann geva teimum størstu fiskivinnufeløgunum í Íslandi ein greiðan fyrimun.
Samanumtikið verður mett at íslendski hugburðurin mótvegis ES er jaligur – eisini uttan serstøk undantøk fra ES, tá ið tað snýr seg um fiskivinnupolitik.
Eftirspurningurin eftir íslendskum fiskirættindum fer væntandi at vaksa, og tað kann aftur lyfta virðið á kvotunum.
Partabrøv í íslendskum fiskivinnufeløgum hækkaðu við 5–6 prosentum sama dag, sum greiningin frá Arctica Finance varð almannakunngjørd.
Fiskivinnan – men ikki bara fiskivinnan
Í samráðingunum við ES er fiskivinnan ein av teimum mest viðkvomu spurningunum. Tað váttar eisini ES sjálvt.
ES-fiskivinnukommisserurin Costas Kadis sigur, at vilji er at vísa smidleika.
– Ja, hetta verður partur av samráðingunum,” sigur Costas Kadis um møgulig undantøk innan fiskivinnu.
Sambært honum kunnu loysnir finnast, eisini tá tað snýr seg um býti av fiskastovnum.
Johan Dahl kennir væl til, hvussu nógv fiskivinnan fyllir í føroyska kjakinum.
– Eg veit væl, at tað næstan altíð er fiskivinnan – og rættindini til fiskivinnu – sum liggja føroyingum mest á sinni, sigur hann.
Men hann leggur dent á, at heildarmyndin hevur stóran týdning.
– Tað snýr seg ikki bara um fiskivinnu. Tað snýr seg um, hvar vit vilja vera í heiminum, sigur hann.
Sambært honum eru tekin um, at eisini Føroyar kundu fingið eina skipaða loysn.
– Eg haldi, at føroyingar væl kundu fingið eina rímiliga loysn, tá tað snýr seg um fiskivinnu og ES-limaskap, sigur Johan Dahl.
